Yıldız Sarayı'nda bir "yıldız" (IRCICA Kütüphanesi)

    Yıldız Parkı ve içindeki Yıldız Sarayı,Beşiktaş’tan Ortaköy’e kadar Boğaza bakan tüm yamaçları kapsar..Yıldız Sarayı,Osmanlı’nın ikinci büyük sarayıdır..Saray,Cumhuriyet Dönemi’nde, 1977 yılına kadar Harp Akademileri olarak kullanıldı..O tarihte,Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredildi.Şimdi Yıldız Sarayı’nın iki önemli bölümü Çit Kasrı ve Silahhane,dünyanın en önemli ihtisas kütüphanelerinden birine ev sahipliği yapıyor.

    İslam Konferansı Teşkilatı Genel Sekreteri Profesör Ekmeleddin İhsanoğlu, İslam Tarih,Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi’nin (IRCICA)kurucusu.

    İhsanoğlu 1980 yılında merkezi hayata geçirdiğinde  bir oda ve kitapların yığılı olduğu küçük bir salon vardı..Şimdi burası İslam Tarihi ve coğrafyasıyla ilgili araştırma yapacakların mutlaka uğraması gereken bir kültür yuvası..

    IRCICA Genel Direktörü 2005 yılından buyana Dr Halit Eren. 1981 yılından beri IRCICA’da çalışıyor yani gençliği, kitapların arasında geçmiş..Elinden telefon  hiç düşmüyor,ya Arapça,ya İngilizce konuşuyor karşı taraftakiyle..”Uluslararası konferanslar oluyor.Genel Direktör olarak katılmak zorundayım..Hem Batı’da hem Doğu’da önemli yayınlara destek veriyoruz..Araştırma projeleri var. Hiç vaktim kalmıyor” diyor.. ATV-AVRUPA için  kütüphaneyle ilgili bir belgesel hazırladığımızı duyunca heyecanlanmıştı ama bu heyecanın üzerinden neredeyse bir buçuk ay geçtikten sonra karşılıklı konuşabildik.. o kadar yoğun yani Halit Eren..

    IRCICA Kütüphanesi’nden önce, Merkez’in yaptığı iki önemli çalışmadan bahsetmek gerekiyor..

    Halit Eren,Topkapı Sarayı’nda Kutsal Emanetler Bölümü’nde sergilenen ve Halife Hazreti Osman’a sunulan Kuran-ı Kerim’in tıpkı basımı yaptıklarını hatırlatıyor ve ekliyor.. “Yakında Yemen’de Hazreti Ali’ye sunulan el yazması bir Kuran’ı Kerim’in tıpkı basımını yapacağız. Bu çalışma İslam tarihi uzmanları ve din adamları için çok önemli.çünkü bu Kuran-ı Kerim’ler  Hicri birinci yüzyılda  yazılmış”

    İkinci çalışma “ Kudüs Fotoğrafları Albümü”.Albümün ağırlığı neredeyse 8 kilogramı buluyor. 1880-1920 arasında Kudüs’ü belgeleyen fotoğraflardan bir seçki yapılmış.Bu albümün hazırlanmasında II.Abdülhamit’in fotoğraf koleksiyonundan yararlanıldığı gibi  özellikle Avrupa’daki arşivlerden fotoğraf alınmış.. Albüm’ün,Kudüs’teki İngiliz tahribatını göstermesi açısından  tarihi değeri var.Çünkü Osmanlı’nın yaptığı bazı yapılar, kasten yıkılmış Kudüs’te..Yine İsrail’in “tarihi korumak” adı altında yaptığı plansız kazılara da “dur” denilebilmesi için önemli bir belge niteliği taşıyor..

   VE IRCICA KÜTÜPHANESİ..

 Bir ihtisas kütüphanesi olan IRCICA Kütüphanesi önceleri sadece Çit Kasrı’ndaydı.25 yılda sürekli büyüyen  kütüphanede kitaplar,süreli yayınlar üst üsteydi. Sarayın en önemli bölümünü oluşturan Silahhane  ise kiralanabiliyor,burada balo ve düğünler bile yapılıyordu. Silahhane 2007 yılında  hükümet tarafından IRCICA’ya verildi ve Kütüphane çağ atladı.

  Silahhane kısa sürede onarıldı ve kütüphane haline getirildi. Uzunluğu beş kilometreyi bulan kitap raflarında,İslam tarihi ve coğrafyasının önemli eser ve belgeleri yer alıyor.

  Kütüphanenin önemini ortaya koyan bazı bilgileri aktarayım…

  İslam uygarlığı araştırma kaynağı olarak 65 000 kitap var..

  1570 başlıkta 96 000 süreli yayın bulunuyor

  70 bin fotoğraf var..arşivin büyük bölümü tarihi nitelik taşıyan fotoğraflardan oluşuyor.

   1500 harita var.bu haritaların yine büyük bölümü tarihi eser niteliğinde.

   4000 hat levhası, 2150 kişi arşivi belgesi,13 000 slayt,1850 ses kaseti bulunuyor.

    140 farklı dilde yayın buluyor..Ağırlık Türkçe,Arapça ve İngilizce..Ama az bilinen Afrika dilleri Zulu ve Swahili dillerinde dahi yayın var.

    Kütüphane teknolojiyi yakından izliyor.”Sayısal Kütüphane” ve RFID uygulamalarıyla sayım,arama, bulma,ödünç verme, iade,güvenlik ve etiketleme işlemi yapılıyor,ayrıca yanlış yerleştirilen materyaller anında belirleniyor...   

    Kütüphane Şarkiyatçıların artık buluşma noktası.. Bilim adamları,İslam,Ortadoğu ve  Türkiye konusunda araştırma yapanların yolu artık buradan geçiyor.Yoksa o araştırma eksik kalır” diyorlar.

    Kütüphaneye yurtdışı ve yurtiçinden de bağışlar var..Bazı araştırmacılar kitap,belge ve yazılarının  asıllarını buraya bağışlamışlar..

    Bunlar arasında  Zaki Ali,Haidar Bambate,Vedat Eldem,Ahmet Ateş,

Mustafa Münif  paşa,Murat Hoffman ve Mim Kemal Öke gibi isimler var.

    NADİR ESERLER KOLEKSİYONU

    Kütüphanenin nadir eserleri yine eski binasında ÇİT Kasrı’nda bulunuyor.Osmanlı’ya matbaayı getiren İbrahim Müteferrika’nın, ilk baskı 17 kitabı kütüphanenin en nadide eserleri..Yine Katip Çelebi’nin “Cihannüma” adlı el yazması eserinin ilk baskısı burada sergileniyor.. 

    Ayrıca,Kuran’ı-Kerim’in ilk Latince çevirileri,1500’lü yıllarda basılan eserler de burada..

     Kütüphaneyi konunun uzmanları ve araştırmacılar çok iyi biliyor. Dünyanın farklı yerlerinden araştırmacıların yolu buraya düşüyor.Her gün 20-24 araştırmacı çalışmalarını burada sürdürebiliyor..

    İstanbul’un en işlek yolu Barbaros Bulvarı’na tırmanırsanız ,bilin ki Yıldız durağında bir tarih hazinesi var.. adı IRCICA Kütüphanesi..

    Meraklısına not:  IRCICA Kütüphanesiyle ilgili hazırlanan belgesel ATV-Avrupa kanalında Mart ayında yayınlanacak.

    erdilcengiz@gmail.com