Türk döneri Amerikan hamburgerine karşı

  “Dünya döneri sevdi”..Avrupa’daki Türk dönercilerin sloganı artık bu.Döner-ekmek hamburger,pizza ve sosisle yıllar süren mücadelesini kazandı.Şimdi döner-ekmek de fast food gıdaların başında geliyor Avrupa kentlerinde..

   Avrupa’da  kayıtlı gıda sektöründe Türk dönerinin yıllık cirosu 4 milyar Euro’ya ulaşıyor.Kayıtdışı döner büfeleriyle bu cironun 10 milyar Euro’nun üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Türk döneri özellikle son 15 yılda  ciddi bir markalaşma çabasına girdi.Avrupa’daki çoğu yerleşim merkezlerinde ünlü fast food markalarını geçti bile.Döner,şeffaf,temiz ve çabuk hazırlanmasıyla Avrupa’daki Müslüman nüfusun yanısıra,yerel halkların da tutkusu haline geliyor.

   Döner sektörü özellikle Almanya’da dev bir endüstriye dönüşmüş durumda.4 dana kesim merkezi ve 400’ün üzerindeki döner  üretim tesisi, 12 bin’i aşan büfeye et yetiştiremiyor.  döner tüketimi 400 tona ulaştı bu ülkede..Avrupa’da belediyelere kayıtlı döner büfesi sayısı ise 25 bin dolayında.Yaklaşık 300 bin kişi dönerden geçimini sağlıyor.

  DÖNER NASIL MEŞHUR OLDU?

  Garip gelecek ama işsiz kalan bazı Türkiyelilerin  döner sektörünün gelişip büyümesinde katkısı çok fazla.Gurbet ellerde  “Ne yapalım da geçinelim” endişesiyle  döner ve kebap,ekmek teknesi olmuş.Avrupa’daki Müslümanların “Helal et” isteğiyle dönere yönelmeleri,ciddi bir Pazar yaratmış.Türkiye’ye tatile gelen çoğu Alman,Avrupalıların da damak tadı yıllar içinde değişmiş.Döner-ekmek bazı Avrupalılar için vazgeçilmez bir atıştırma menüsü haline gelmiş.

  Almanya’daki Türkiyeli dönerciler,giderek büyüyen Pazar karşısında örgütlenmeye karar vermişler.Özellikle döner imalatçıları(işlenmiş et tesisi olan işadamları),”Almanya Türk Döner İşletmecileri Derneği’ni (ATDİD) kurmuşlar.

   DÖNER-HAMBURGER SAVAŞLARI

  1996 yılında kurulan dernek,sektörü kayıt ve denetim altına almanın çabası içinde.Çünkü başta Almanya ve Fransa olmak üzere Avrupa ülkelerinde,Türk dönerine artan talebi durdurmak için olmadık ayak oyunları tezgahlanıyor.

   Avrupa basını  sağlıksız ürün satan döner büfelerini abartarak haber yapıyor,manşetlere çekiyor. Dönere-ekmeğin içindeki yabancı bir madde “skandal” başlığıyla duyuruluyor. Amerikan damgalı fast food  mağaza zincirleri de bu kampanyalara destek veriyor,hatta bazı yerlerde anti-döner kampanyaları, gazete ve duvar ilanlarına,belediyelere baskıya kadar varıyor.

    Yani Türkiyeli dönercilerin işi zor.

   DÜNYA DÖNER KONGRESİ

  ATDİD  ve Türk Döner Dergisi’nin  Antalya’da ikinci kez düzenlediği kongreye,yurtdışındaki döner imalatçıları,makine ve bıçak üreticileri ve döner satıcıları  katıldı.

   Derginin  Genel Yayın yönetmeni  İrfan Söyler,kongreye katılımın yüksek olması için Avrupa’da binlerce kilometre yol kat etmiş. Dönercilerle yüz yüze görüşmüş. Dönerciler Avrupa’da büyük bir ekonomik güç haline gelmişler ama Türkiye’nin bundan haberi yok.Dönerciler, “kendi emeklerimizle bir araya geldik kendi göbeğimizi kendimiz keseceğiz” diyorlar.

   Almanya’nın kongreye ilgisi ise daha fazlaydı.Alman Sağlık Bakanlığı’ndan uzmanlar kongreyi izledi.Bu ülkedeki döner tesislerinin hemen tamamı Avrupa Birliği standartlarına üretim yapıyor.Bizdeki İSO kalite belgesine benzer bir belge almışlar(Eu2)

   Kongre erkek yoğun bir ortamda yapıldı.Ama erkek dönerciler,günde 20 ton döner üreten ve Almanya’da  Türk dönerinin sevilmesine büyük katkıda bulunan işkadını Sevim Çağın’ı unutmadılar,O’nu bir plaketle onurlandırdılar.

  Sevim Çağın,Hannover’deki işletmesinin birinci sınıf olduğunu gururla anlatıyor ve ekliyor.”Alman Sağlık Bakanlığı ve belediyenin ekipleri geldiler  ve iki saat içinde hijyen belgemi aldım.Herkes günlerce uğraşıyor bu belge için.Bizim için önce insan sağlığı gelir”

  Levent Demirgil,ABD’in  en çok Müslüman’ın  yaşadığı kent olan New York’da, helal et işleme tesisi olan bir işadamı.Bu ülkede dönerin pek tanınmadığını söylüyor.Avrupa’daki dönercilerin başarısından etkilenmiş,fikir alışverişi için kongreye katılmaya karar vermiş. Şimdi döner-hamburger savaşını,fast food’un  kalbi Amerika’ya taşıyacak.

  Demirgil şöyle konuşuyor: “Amerikalılar kırmızı eti seviyor.ama bizim döneri tanımamışlar.Yunanlıların yaptığı döneri yağlı buluyorlar.Dana etinden döner imalatına yakında başlayacağız.Müslüman nüfus bizim etlerimizi alıyor.Döner büfeleri kurarak hem onlara,hem de Amerikalılara döneri,bizim  damak tadımızla sunacağız.”

  Dönerciler,fabrika ve büfeler arasımdaki iletişimsizlikten şikayetçi.Kongrede,derneklerin bu iletişi sağlamasını istediler.Polonya,Ukrayna ve Baltık ülkelerinde de döner büfelerinin yaygınlaştığını,ancak et sıkıntısı yaşandığını anlattılar.Geliş güzel yerlerden alınan etlerin çıkardığı sorunların ciddi sıkıntı yarattığını söylediler. Yani küçük bir kasabada 300 gram döner ekmek,Berlin ve Paris’te dönercilerin başına dert oluyor.  

  Döneri, dikey ateşin önünde kesilip tezgaha düşen et parçaları olarak düşünmeyin.Artık dev bir endüstriden söz ediyoruz.Döner makineleri,bin bir çeşit elektrik döner ve et bıçakları kongre dolayısıyla açılan fuarda sergilendi.Türk firmaları dünyanın hemen her yerine bu aletleri ihraç ediyor.

  Kongre sonunda  derneklerin birleşip bir federasyon oluşturması istenirken,kalite standardı  oluşturulması için  Türkiye’den üniversite,Tarım ve Sağlık bakanlığı’nın desteğinin zorunlu olduğu dile getiriliyor.Dönerciler de tüm meslek dallarında olduğu gibi “eğitim şart” diyorlar.İmalattan,müşteri sunumuna kadar  her alanda personel eğitimine önem verilmesini istiyorlar.

  Amerikan Hamburger,İtalyan Pizza,Alman Sosisine karşı Türk Döneri’nin daha da yukarı bayrak çekebilmesi için yatırıma ihtiyaç duyulduğu,büyük şirketlerin de bu işe el atmasının zamanının geldiği vurgulanıyor.

  Dönercilere göre,sırada, tüm döner çeşitlerinin yer alacağı zincirleme mağazalar var..

   Yani, (MC) yerine,TC TÜRK DÖNERİ!..