İki anıt: Halil İnalcık ve Burhan Doğançay

   Halil İnalcık,Türkiye’nin yetiştirdiği en büyük tarihçilerden..Yaşı 90’ı geçti..bir büyük anıt,bir büyük bilim adamı…Ünü dünyanın dört bir yanını sarmış.. Dünya bizden daha iyi tanıyor..Eserleri,dünyanın en seçkin üniversitelerinin  tarih kürsülerinde objektif bir başvuru kaynağı olarak kabul ediliyor..Makaleleri tarih bilimciler,meraklılar tarafından dört gözle bekleniyor..

  Burhan Doğançay,.Eserleri,dünyada 60’ın üzerindeki müzede sergilenen yaşayan en büyük Türk ressamı… Çağdaş Türk Resim Sanatı’nın öncülerinden..O’da 80 yaşını aşmış bir başka büyük anıt..bir büyük sanatçı..
İnalcık tarihçi,Doğançay tarihten esinlenen bir ressam..
 
  Burhan Doğançay,geçtiğimiz günlerde  Türkiye’nin gündemindeydi(daha doğrusu meraklıların gündemindeydi) “Mavi Senfoni” adını verdiği tablosu,ANTİK A.Ş’nin düzenlediği bir müzayede ile  bir milyon lira açılış fiyatıyla satışa sunuldu.. Çağdaş Sanat Eserleri müzayedesi ile bir ilk’i hedefleyen  Antik A Ş,2004 yılında Osman Hamdi Bey’in “Kaplumbağa Terbiyecisi adlı tablosunu  rekor fiyatla milyon liraya  satmıştı.Tablo şimdi Pera Müzesi’nde..

  Bu kez  rekorun sahibi Burhan Doğançay’dı… Doğançay’ın   162x 285 santimetre büyüklüğündeki “Mavi Senfoni” adlı tablosu, açılış fiyatın bir milyon 200 bin lira üzerindeki bir artışla iki milyon 200 bin liraya özel bir koleksiyoncunun oldu.

  Bu Türkiye’de yaşayan bir ressamın eserine ödenen en yüksek rakam..Şunu açıklamakta yarar var..Resmi yapan Doğançay ama tablo O’na ait değil ..özel bir koleksiyoncunun elindeydi yine  parası olan bir koleksiyoncuya gitti.. Sevindirici olan, tablo Türkiye’de kaldı..Özel müzelerin kurulmaya başlandığı ülkemiz için “hayırlı bir durum” diyorum..
 
  Bu müzayededen bir hafta önce Burhan Doğançay ile Antik A.Ş Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Artam sayesinde konuştum..Doğançay ile  Beyoğlu’nda kendi adını  taşıyan ve Türkiye’nin ilk kişisel modern sanat Müzesi ünvanına sahip mekanında bir araya geldik. Bana hem “Mavi Senfoni”nin öyküsünü,hem de hayatından bazı satırbaşlarını aktardı..

   BURHAN DOĞANÇAY ÖYKÜSÜ

   Dedik ya Burhan Doğançay tarihten esinlenen bir ressam.İki  tablosu,  “Muhteşem,Olağanüstü ve Şaşaalı” olarak  nitelendirdiği  Kanuni Sultan  Süleyman  döneminden esinlenmiş..Rekor kıran tablosunun esin kaynağı ise Sultan Ahmet Camii..   “Muhteşem Devir”   ve “Mimar Sinan”,Kanuni dönemini ölümsüzleştiren iki tablosu ünlü sanatçının.Mavi Senfoni’de ise sanatçı,çok sevdiği Sultanahmet Camii’nin çinilerini tuvale aktarmış.Camiinin 20 bin’i aşkın çinisini inceleyen sanatçı,tabloya dört yılını vermiş..Mavi Senfoni’nin bir başka özelliği de İstanbul’da  1987’de düzenlenen ilk Bienal’de görücüye çıkması..

   “Osmanlı tarihi ve İstanbul  beni mıknatıs gibi çeker..Tarihin derinliklerinde kendimi kaybederim..İstanbul’un en muhteşem dönemlerini tuvale dökmeseydim.üzülürdüm.benim bu üç eserim,bana göre en önemli eserlerimdir” diyor..

    Burhan Doğançay, bir sanatçı çocuğu..Babası da Türk Resim Sanatı’na yön veren sanatçılardan Adil Doğançay…Doğançay, renk serüvenine atıldığında babasına bir söz vermiş..”Bir Türk sanatçısı olarak adımı yurtdışında duyuracağım”.Bu sözle yola çıkan Burhan Doğançay, sanat hayatını, mücadele ve boğuşma ile geçen yıllar olarak tanımlıyor…

   15 Kasım 2009 müzayedesinin Türk Resim Sanatı için dönüm noktası olduğunu söyleyen Doğançay, “beni tablomun kaç para ettiği mesele değil..bizim geçtiğimiz zorlu yolların gençler için daha kolay açılması mesele..En pahalı ressam seviyesine yükselmek kolay olmuyor..bu 40-50 yıl süren,bir boğuşmanın;azmin ve mücadelenin sonucu” diyor..

   Hayatı ve sanatıyla ilgili yurtdışında 4’ü ABD; 2’si Avrupa’da olmak üzere 6 kitap hazırlandığını belirten Doğançay şöyle sürdürüyor sözlerini… “Bu eserleri ya ünlü müzelerin yöneticileri ya da ünlü sanat eleştirmeleri yazdı. Dünyanın pek çok müzesinde eserlerim var..Son olarak “British Museum” a, kağıt üzerine yapılmış 3 eser ve bir büyük tablo vereceğim.Türkiye’de kağıt üzerindeki çalışmalara pek yüz vermezler ama,orada  sergilenecek”

   Doğançay,yıllarca yurtdışında yaşadı.Ama Türkiye’den hiç kopmadı..Artık İstanbul’a gelişleri daha sık..Çünkü öğretme tutkusunu hiç yitirmedi.Şimdi yaşlı yüreğinde genç sanatçıların coşkusunu hissederek,eğitim çalışmalarına ağırlık veriyor..Beyoğlu’nda kurduğu müzede sadece kendi sanatını değil,dünya resim sanatının ayrıntılarını öğrenci ve meraklılarla paylaşıyor..
      
   VE TARİHÇİLERİN KUTBU; HALİL İNALCIK HOCA…
 
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı önemli etkinliklere imza atıyor.. Bu kez 70 yılını Tarih bilimine adayan ünlü tarihçimiz Profesör Halil İnalcık’ın 70’nci bilim yılı dolayısıyla bir toplantı düzenledi(ne yazık ki toplantıyı yine az sayıda meraklı ve medyanın çok küçük bir bölümü takip etti) Cemal Reşit Rey salonunda yer yer boşluklar vardı İnalcık adına düzenlenen toplantıda..Zaten  Dışişleri Bakanı Profesör Ahmet Davutoğlu’nun konuşmasından sonra dinleyici sayısı biraz daha azaldı. 

    Bakan Davutoğlu,iyi bir İnalcık okuru olduğunu, sunuş konuşmasında belli etti.Davutoğlu,İnalcık’ın önemli eserlerinden örnek verirken,diplomasi ile tarihin ayrılmaz bir ikili olduğunu söyledi..İnalcık’a 70’nci bilim yılı dolayısıyla günün anısına bir Yıldız Porselen armağan eden Davutoğlu’na, İnalcık’ın söyledikleri de anlamlıydı..”Türk diplomasisinin başı bu genç adam benim bütün kitaplarımı okumuş” diyor ve Davutoğlu’na sıkıca sarılıyordu..

    Halil İnalcık hakkında söylenecek o kadar ayrıntı var ki insan şaşırıyor..Binlerce öğrenci,yüzlerce öğretmen yetiştiren Hoca,dünyada tüm dallarda 2 bin bilim adamı arasına giren Türk bilim adamı..
    Bazı yabancı tarihçilerin İnalcık için söylediklerine bakın..
  “O’nun makaleleri okunmadan tarih yapılmaz”
   “Bulgaristan’da Türkiye’den daha meşhur”
  “Osmanlı tarihinin babası”
   “Dünyayı temsil eden bir tarihçi”..
    Bunlar Bulgar,Japon,Rus ve Amerikalı tarihçilerin söyledikleri sözler.. Dünya Halil İnalcık’ı bizden daha iyi tanıyor,takdir ediyor.. Bu bir gerçek.
    
     O’nun tarihçilerin kutbu yapan özelliklerinden bir kaçını söylemekte yarar var..Hoca için birinci kaynak son derece önemliymiş.. Arşivlerin tozlu ve izbe ortamları, hayatı boyunca vazgeçmediği çalışma mekanı olmuş..çalışma hayatının çoğu arşivlerde geçmiş…Öğrencilerinin de mutlaka iyi bir arşiv tarayıcı olmalarını istermiş..
  
    Osmanlı tarihi konusunda yüzlerce eser veren İnalcık hoca şimdi İstanbul tarihi üzerine çalışıyor..İki cilt olacak eseri, tüm İstanbul sevdalıları ve tarihçiler merakla bekliyordur..

     Burada Doğançay ve İnalcık hocaları anlatmaya çalıştık.. Elbette bu alanda ne bir nokta,ne bir virgül ne de bir vesile olabilir bizim yazdıklarımız..Birisi muhteşem tarihin izlerini  renkleriyle aradı,diğeri tozlu arşivlerde karanlıkları aydınlatmak için belge taradı..Kısacası   İstanbul’dan, yaşını başını almış iki dev geçti.Yine bazılarımızın  kılı kıpırdamadı..
    İki anıtın ortak söyledikleri tek cümleyi ben yakaladım..
“çalışacaksın ama çok çalışacaksın.başka yolun yok”
   
      CEMAL REŞİT REY’DE ŞOK..

   Halil İnalcık için düzenlenen toplantı arasında,bu beş yıldızlı salonun tuvaletine gittim.Bir vatandaş çoraplarını çıkarmış,abdest almak için lavaboda ayaklarını yıkıyordu.. Ben “yahu kardeşim burada ayak mı yıkanır..burada elimizi yüzümüzü yıkıyoruz” dedim.. İstifini bile bozmadı..Ancak,tuvalette bulunan bazı kişiler cesaretlendiler ve seslerini yükselttiler..Hatta birisi “burası Arabistan mı? Diyerek işi, hijyenik olaydan siyasi boyuta taşıdı..  Ama ayaklarını yıkayan yine de tınmadı..devam etti..

    Evet sevgili okurlar,, bazılarımızın,İnalcık ve Doğançay’ın yolunu bırakın izlemeyi,o yolun levhasını görmeye bile daha çok zamanı var.. çoook..